سبزپرس: این روزها دوستداران محیط زیست ایران با چشم و دل خویش می بینند و درک می کنند که چگونه سرزمین وسیع و سرشار از ذخایر طبیعیشان دستخوش انواع تخریب ها و تهدید ها شده است. 

سرزمینی که دارای ۱۰ هزار گونه گیاهی و ۱۶۰ گونه پستاندار وحشی است_تقریبا برابر با کل قاره اروپا_ و انواع اکوسیستمهای آبی و خشکی را داراست و درست در اصل پنجاهم قانون اساسی اش به صراحت از محیط زیست در مقابل هر گونه تخریب و آلودگی حمایت می کند، نباید تنوع زیستی اش اینگونه رو به خاموشی نهاده باشد.

روزگاری طبیعت ایران زیستگاه موجودات ارزشمندی همچون ببر مانزندران و شیر ایرانی بود. اکنون نه تنها رد پایی از آنها در جنگلهای ایران باقی نمانده، حتی در سفرنامه ها نیز خاطرات آنها به دست فراموشی سپرده شده است.

قوم بوشمن در آفریقا در یکی از بدترین شرایط اقلیمی در حالی زندگی می کنند که آب و غذا بسیار نادر است و هوا نیز غیر قابل تحمل است. اما این قوم توانسته است به زندگی خود در این شرایط ادامه دهد. علت این تحمل و بردباری آنها تنها به شناختی که از محیط زیست خود دارند باز می گردد.

یک بوشمن باید ساعت ها بدنبال آب بگردد و ما تنها کافی است شیر آب را باز کنیم. حال می توان قضاوت کرد که در مقابل چنین قومی، ما که بسیار متمدن تر به نظر می رسیم، چقدر از محیط زیست خویش می دانیم.

اگر آفریقایی ها و یا حتی هندی ها برای تولید سوخت مورد نیازشان مجبورند جنگلها را ببرند برای این است که سوخت جایگزین ندارند. ما چرا باید جنگلهای چندین هزار ساله خویش را از بین ببریم تا مقصدی را نیم ساعت به مبدایی نزدیک کنیم. در حالی که با از بین بردن جنگلها و همه طبقات تاکسونومیکی درون آن حیات امروزیان و آیندگان را در سفری بی بازگشت رها خواهیم کرد.

طبیعت ایران با این که سالهاست انواع تخریب ها و تهدیدات را تجربه می کند، اما همچنان دارای ذخایر بسیار ارزشمندی است که اگر آن را به حال خود رها کنیم، فرزندانمان آینده ای سبز را تجربه خواهند کرد. در این راه باید متن اصل پنجاهم قانون اساسی را به راهبردهای علمی و دقیق تبدیل کرده و بخش نظارتی سازمان محیط زیست را نیز ارتقا بدهیم.

این در حالی است که طرح ادغام سازمان محيط ‌زيست در وزارت جهاد کشاورزي این روزها به گونه ای شنیده می شود که حاصل این رخداد نه تنها کمکی به حل مشکلات زیست محیطی ما نمی کند بلکه شدت تخریبها گسترده تر شده و شکل و شمایل جدیدتری به خود خواهند گرفت. در واقع این طرح بازگشت به گذشته بوده و بدون شک توسعه ناپایدار را بیش از آنچه که امروز شاهد آن هستیم در کشور رواج خواهد داد.

اگرنخستین دغدغه زندگی امروزمان آبادانی و سرسبزی ایران است باید این نکته را همیشه به یاد داشته باشیم که در تمامی کشورها، اهداف اقتصادی، سیاسی و اجتماعی حداکثر پنجاه سال آینده را مد نظر دارند، اما تفکر توسعه پایدار و گسترده تر کردن فعالیتهای نظارتی سازمانی همچون محیط زیست می تواند ما را به سمت ایرانی آباد سوق دهد.

اگر امروز دست از دشمنی با طبیعت برداریم و از قوانین آن پیروی کنیم، خواهیم دید که نه تنها امروزیان، بلکه آیندگان نیز از تمامی سرویس های این سرزمین استفاده خواهند کرد، حال آنکه امروز ناآگاهانه منافع کوتاه مدت خویش را در نظر گرفته ایم و به زودی حیات سبز خویش را در سفری بی بازگشت بدرقه خواهیم کرد.
 

در سال های نچندان دور مرکز استان لرستان میزبان توريست هاي بسياري بود که خرم آباد را برای گردش  و تفریح سالم انتخاب می کردند. در همان سالها بود که گردشگران خارجی، دره خرم آباد را  به واسطه ی داشتن منابع آبی فراوان و آب و هوایی کاملا مطبوع و سالم، ونیز کوچک ایران نامیدند.

این گزارش نگاهی خواهد داشت به مشکلات زیست محیطی شهر خرم آباد که متاسفانه بعد از گذشت چندین ماه به تازگی صاحب شهردار شده است.

بحران زیست محیطی دریاچه کیو :

خرم آباد دارای ویژگی های منحصر به فرد تاریخی و طبیعی بسیاری است که در میان تمامی آنان دریاچه کیو پیوندی عمیق با  زندگی مردم شهر داشته و در كنار جاذبه‌هاي تاريخي فراوان، خرم‌آباد را در رديف يكي از شهرهاي زيباي توريستي قرار داده است.

خرم آباد دارای پنج سراب زیباست که از میان این پنج سراب، تنها سراب کیو توانسته است به جایگاه واقعی خود برای طراوت بخشیدن به فضای ماشینی شهر دست پیدا کند. در روزهای پایانی سال ۸۷ عملیات احداث پل  زیر گذر  در فاصله ۱۵۰ متری دریاچه کیو  و در میدان ۲۲ بهمن که یکی از سرسبزترین میدان های شهر بود، آغاز شد.

با آغار این عملیات و تخریب فضای سبز این میدان بزرگ، نگرانی حامیان محیط زیست و مردم شهر نیز آغاز شد . در همان روزهای آغازین این عملیات مدير كل سازمان حفاظت محيط زيست استان لرستان با اشاره به آغاز این پروژه به سبزپرس گفت: براي احداث اين زيرگذر به دليل اينكه در محيط شهري ساخته مي شود، درخواست ارزيابي نداشته و هيچ مطالعه يي در اين زمينه انجام نگرفته و مجوز زيست محيطي نيز صادر نشده است.

با بيان اين مطلب نگرانی مردم شهر برای از بین رفتن دریاچه کیو چندین برابر شد. با این حال مهندس کاکاوند محاسن اين طرح را از مضرات آن بيشتر دانست و افزود : با اینکه این طرح گزارش ارزیابی زیست محیطی ندارد، اما با این طرح مخالف نیستیم !

اکنون با گذشت چند ماه از آغاز این طرح در کنار دریاچه کیو ،شاهد خاموش شدن چشمه این سراب حیات بخش هستیم. اکنون خرم آباد را باید بدون « کیو » تصور کرد. آنچنان که این روزها خبر خشک شدن دریاچه کیو بر اثر احداث زیر گذر و قطع شدن رگ حیاتی دریاچه در میان مردم شهر دست به دست می چرخد و همگان شاهد از بین رفتن طراوت و زیبایی شمال غربی خرم آباد هستند.

جالب است بدانید که کیو در گويش لري مردمان خرم آباد به معني كبود رنگ و آبي است و وجه تسميه آن، آب زلال و عميق اين درياچه است كه آبي و نيلي ديده مي‌شود. در روزها و ماههای گذشته مردم شهر و بسیاری از کارشناسان از این پروژه دیدن کرده اند و با اینکه دلایل خشک شدن چشمه دریاچه را حس کرده اند، مسوولان استان در پاسخ به نگرانی مردم در مورد خشک شدن این دریاچه، قضاوت را به مردم فهیم خرم آباد، وجدان های بیدار، قاضیان منصف و کارشناسان خدا ترس واگذار کرده و همه را به بازدید مجدد از پروژه دعوت کرده اند !

سوال اینجاست که اگر شاهرگ دریاچه کیو قطع نشده و احداث زیر گذر به خشک شدن دریاچه ارتباطی ندارد و بزرگ ترین فاجعه زیست محیطی استان رخ نداده است پس حفر بیش از ۱۰ حلقه چاه در فاصله بین دریاچه و پروژه به چه منظوری صورت گرفته است؟ چرا هیچ کدام از این چاه های قنات نما، تاکنون به آب نرسیده است؟

در سالهای اخیر و به علت خشکسالی های پی در پی آب دریاچه کیو هم رو به کاهش می گذاشت اما هیچ گاه چشمه اصلی آن خشک نمی شد. بدون شک وجود دریاچه 7 هکتاری کیو اثرات مثبت و تاثیر گذاری بر روی زندگی و سلامت روحی و جسمی مردم شهر دارد، به همین علت باید فکری اساسی با کمک کارشناسان محیط زیست و زمین شناس برای بازگرداندن حیات به دریاچه کیو صورت پذیرد.  

خرم آباد میزبان انواع آلودگی ها :

دره خرم آباد با داشتن شرایط خاص جغرافیایی، مرکز استان لرستان است و به همین دلیل جمعیت بسیار زیادی را در خود جای داده است. در همین راستا حفظ سلامتی مردم بسیار حائز اهمیت بوده و خواسته تمامی شهروندان خرم آبادی است. اما متاسفانه در چند ماه گذشته خرم آباد شاهد انواع آلودگی های زیست محیطی خطرناک بوده و هم اکنون نیز بحران مشکلات محیط انسانی این شهر کاملا محسوس است.

متاسفانه لرستان از اسفند ماه سال گذشته هر ۱۵ روز يك ‌بار وارد بحران آلودگی هوا می شود و پیامد های منفی آن تا مدت ها زندگی مردم استان را تحت تاثير خویش قرار می دهد.

خرم آباد در ماهی که گذشت میزبان موج گرد وغباري بود که به اعتقاد کارشناسان از موج های گذشته بسیار شدیدتر و خطرناک تر شده بود، به طوری که سازمان حفاظت محیط زیست لرستان از ۱۸ برابر شدن آلودگي هواي اين استان نسبت به حد استاندارد خبر داد و موج وارد شده به استان را  شديدترين موج در طول ماه‌ هاي اخير نامید.

اين امواج گرد و غبار که پس از اهواز و ایلام و کرمانشاه به خرم آباد می رسند حاوی گازها و ذرات معلق خطرناكي چون اكسيدهاي گوگرد، نيتروژن و دي‌اكسيد ازت است كه ‌تاثير بسيار خطرناكي بر سيستم تنفسي انسان مي‌گذارد.

 منبع اصلي اين آلودگی به اعتقاد کارشناسان منشا خارجی است و در واقع از سمت صحراهاي بين‌النهرين در عراق، صحراهاي عربستان و غرب سوريه وارد ایران می شوند. اين امواج نه تنها بر روي سلامتی مردم تاثیر می گذارد،  بلکه بر روی تنوع زیستی و پوشش گیاهی منطقه تاثیر منفی داشته به طوری که گرد و غبار ناشی از این امواج بر روي برگ درختان بلوط در مناطق حفاظت شده لرستان تاثيرات نامطلوبي بر جاي نهاده و خسارات غیر قابل جبرانی را به محیط طبیعی استان وارد ساخته است.

متاسفانه مردم خرم آباد که سلامتی خودشان را به شدت در معرض خطر می بینند تنها به شنیدن اعلام خطرهای سازمان های دولتی عادت کرده اند و می دانند که در پی این اعلام خطرها هیچ گونه راهکار سازنده ای برای مهار و یا کاهش اثرات مخرب این امواج بیابانی وجود ندارد.

متاسفانه در کنار این امواج آلوده، باید بر شدت گرفتن آلودگی رودخانه شهر ، افزایش بی سابقه دمای هوا « بیش از ۴۰ درجه » و آلودگی های صوتی و تصویری که خرم آباد را احاطه کرده اند نیز اشاره کرد.

همان طور که به یاد دارید سال گذشته نیز اخباری در راستای آلودگی رودخانه خرم آباد در رسانه های کشور منتشر شد. تابستان سال گذشته رودخانه خرم آباد شاهد له شدن هزاران ماهی بی دفاع در زیر لودر های شهرداری بود. متاسفانه امسال نیز رودخانه شهر با کاهش دبی آب مواجه شده است و منابع آبي تامين‌كننده رودخانه خرم‌آباد زودتر از حد تصور دچار كاهش آب شده، به طوری که در حال حاضر رودخانه تبدیل به ماندابی غیر قابل تحمل شده است.

بستر این رودخانه که خرم آباد را به دو نیم تقسیم کرده است به محلی مناسب برای تخم‌ريزي و تكثير حشرات موذي و بيماري ‌زا نظير پشه آنوفل كرده و از سوي ديگر بوي بد و بسيار زننده اين رودخانه موجب مزاحمت و ناراحتي براي شهروندان خرم‌آبادي شده است.

بدون شک شرایط کنونی رودخانه خرم آباد سلامتی مردم شهر را به خطر انداخته است و انتظار می رود شهرداری خرم آباد با کمک سازمان حفاظت محیط زیست لرستان نسبت به حل این مشکل اقدام نمایند که در غیر این صورت بیماری های خطرناکی در شهر انتشار پیدا خواهد و در نخستین گام سلامتی کودکان بی گناه شهر را مورد آسیب قرار خواهد داد که در این صورت مسوولان استان مسوول وقوع چنین حادثه ای خواهند بود.

شرایط کنونی محیط زیست خرم آباد به عنوان مرکز استان لرستان خطرناک تر از دیروز گشته است و با ادامه این روند بحران حال حاضر خرم آباد به سایر شهرهای استان نیز منتقل خواهد شد و مسوولان استان بايد بدانند که بحران فردای این سرزمین از امروز شروع شده است.